Bao bì thực phẩm đơn chất liệu: Doanh nghiệp Việt Nam chuyển dịch thế nào dưới chính sách EPR?

Doanh nghiệp sản xuất và sử dụng bao bì thực phẩm tại Việt Nam đang chịu áp lực tuân thủ rõ ràng từ cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR). Nghị định 110/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 25/5/2026 yêu cầu nhà sản xuất, nhập khẩu phải tái chế theo tỷ lệ bắt buộc hoặc đóng góp tài chính. Bao bì thực phẩm đa chất liệu vốn phổ biến vì khả năng bảo quản tốt giờ trở thành gánh nặng chi phí. Chuyển sang thiết kế đơn chất liệu (mono-material) trở thành chiến lược thiết yếu để giảm chi phí EPR, nâng tỷ lệ tái chế thực tế và giữ lợi thế cạnh tranh.

 Chính sách EPR tác động trực tiếp đến bao bì thực phẩm như thế nào?

Luật Bảo vệ môi trường 2020 cùng các nghị định hướng dẫn đã biến EPR từ khuyến khích thành bắt buộc. Từ năm 2024, nhà sản xuất và nhập khẩu bao bì thực phẩm phải thực hiện trách nhiệm tái chế. Doanh nghiệp có doanh thu từ sản phẩm, bao bì thuộc diện EPR dưới 30 tỷ đồng/năm được miễn trừ.

Hình thức thực hiện linh hoạt: tự tổ chức thu gom – tái chế, thuê đơn vị đủ điều kiện, hoặc đóng góp tài chính theo định mức Fs. Tỷ lệ tái chế bắt buộc được điều chỉnh tăng tối đa 10% mỗi chu kỳ 3 năm, bắt đầu từ năm 2029. Bao bì thực phẩm bằng nhựa cứng PET thường chịu tỷ lệ cao hơn so với các loại linh hoạt đa lớp.

Tìm hiểu thêm 

Vì sao bao bì thực phẩm đa chất liệu ngày càng bất lợi?

Bao bì thực phẩm đa chất liệu (ghép PE/PET/nhôm/EVOH) từng được ưa chuộng vì kiểm soát tốt độ ẩm, oxy và ánh sáng. Tuy nhiên, cấu trúc phức tạp khiến việc phân loại và tái chế gần như bất khả thi trong hệ thống thu gom hiện nay.

Doanh nghiệp phải đóng góp tài chính cao hơn hoặc khó đạt tỷ lệ tái chế bắt buộc. Ngược lại, bao bì thực phẩm mono-material dựa trên một loại polymer chính (PE hoặc PP) kết hợp công nghệ barrier tiên tiến cho phép tái chế cơ học dễ dàng hơn. Giá trị vật liệu thu hồi cao hơn, chi phí tuân thủ EPR dài hạn thấp hơn rõ rệt.

Tìm hiểu thêm 

Thực tiễn chuyển dịch bao bì thực phẩm tại các doanh nghiệp lớn

Nhiều doanh nghiệp đã chủ động tổ chức thu gom – tái chế thay vì chỉ đóng quỹ. Vinamilk là ví dụ điển hình. Năm 2025, doanh nghiệp thu gom và tái chế hơn 12.800 tấn bao bì các loại, vượt tỷ lệ bắt buộc. Năm 2026, khối lượng được nâng lên hơn 13.200 tấn.

Việc tự tổ chức giúp tiết kiệm khoảng 1/3 chi phí so với đóng góp tài chính thuần túy. Doanh nghiệp cũng thay đổi thiết kế bao bì sữa chua uống, loại bỏ ống hút nhựa và chuyển sang nắp có tai, tiết giảm hơn 1,7 tấn nhựa chỉ trong năm 2025. 99% thùng giấy sử dụng mực gốc nước.

Những thay đổi này vừa đáp ứng EPR vừa nâng cao hình ảnh thương hiệu bền vững.

Bao bì thực phẩm mono-material mang lại lợi ích kinh tế dài hạn

Từ góc độ nhà sản xuất bao bì, bao bì thực phẩm mono-material không chỉ giúp tuân thủ mà còn tối ưu chi phí chuỗi cung ứng. Vật liệu thu hồi có giá trị cao hơn, giảm phụ thuộc vào nhựa nguyên sinh. Đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt của thị trường xuất khẩu, đặc biệt là EU với quy định về khả năng tái chế và hàm lượng nhựa tái chế.

Doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm Việt Nam nếu tiếp tục dùng bao bì đa lớp khó tái chế sẽ đối mặt rủi ro mất đơn hàng hoặc chịu phí bổ sung. Chuyển sang bao bì thực phẩm mono-material giúp duy trì và mở rộng thị trường quốc tế, đồng thời nâng điểm ESG.

Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Vietnam) ghi nhận hơn 64.000 tấn bao bì được thu gom – tái chế trong năm 2024. Đây là tiền đề quan trọng để mở rộng quy mô khi EPR siết chặt hơn.

 Thách thức khi chuyển đổi bao bì thực phẩm sang đơn chất liệu

Không phải mọi ứng dụng bao bì thực phẩm đều dễ chuyển đổi ngay. Một số sản phẩm đòi hỏi barrier cực cao vẫn cần thời gian để công nghệ mono-material hoàn thiện. Chi phí chuyển đổi dây chuyền, thử nghiệm an toàn thực phẩm và đào tạo nhân sự là rào cản với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Tuy nhiên, lộ trình điều chỉnh tỷ lệ tái chế từng bước tạo không gian thích ứng. Doanh nghiệp nên bắt đầu từ các dòng sản phẩm dễ chuyển đổi trước, đồng thời hợp tác chặt chẽ với nhà cung cấp bao bì để thiết kế “design for recycling” ngay từ đầu.

Định hướng cho nhà sản xuất và người sử dụng bao bì thực phẩm

Từ phía nhà sản xuất bao bì chuyên nghiệp, bao bì thực phẩm mono-material là cơ hội nâng cấp toàn bộ chuỗi giá trị. Việc lựa chọn đúng vật liệu, tối ưu độ dày, sử dụng mực và keo thân thiện tái chế, kết hợp hệ thống thu gom hiệu quả sẽ giúp giảm chi phí dài hạn và tăng khả năng cạnh tranh.

Doanh nghiệp cần hành động sớm: rà soát danh mục bao bì hiện tại, tính toán chi phí EPR theo từng phương án, đầu tư hoặc hợp tác phát triển giải pháp mono-material, và xây dựng hệ thống dữ liệu khối lượng đưa ra thị trường để báo cáo chính xác.

Chính sách EPR đang chuyển từ khuyến khích sang bắt buộc và sẽ ngày càng chặt chẽ. Những doanh nghiệp chủ động chuyển dịch bao bì thực phẩm sang đơn chất liệu hôm nay sẽ dẫn đầu thị trường bền vững ngày mai. Bao bì thực phẩm không chỉ bảo vệ sản phẩm mà còn phải bảo vệ môi trường và bảo vệ chính doanh nghiệp trước những thay đổi quy định không thể đảo ngược.

NICE INTERNATIONAL

Website: https://nicecupvn.com/

Hotline/Zalo: 036 340 9382

Văn phòng/Nhà máy: Đường Bình Chuẩn 17, Phường Thuận An, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.